Jak podłączyć silnik dwubiegowy z łącznikiem 0-1-2 i zabezpieczeniem termicznym?

Silnik „dwubiegowy” to trzy różne rzeczy — i każda łączy się inaczej. Zanim cokolwiek podepniesz, sprawdź tabliczkę znamionową i schemat w puszce przyłączeniowej silnika.

• Trójfazowy Dahlander — jedno uzwojenie, 6 zacisków, obroty w stosunku 2:1 (np. 1450/2900 obr./min).
• Trójfazowy z dwoma osobnymi uzwojeniami — też 6 zacisków, obroty zwykle nie w stosunku 2:1 (np. 960/1450 obr./min).
• Jednofazowy z odczepami — typowy w wentylatorach: osobny przewód dla każdego biegu i kondensator.

Oznaczenia zacisków: 1 = wolny, 2 = szybki

Według normy IEC 60034-8 cyfra z przodu oznacza bieg: 1U 1V 1W to niższe obroty, 2U 2V 2W — wyższe. Producent oznacza zaciski tak, żeby ta sama kolejność faz (L1 → U, L2 → V, L3 → W) dawała ten sam kierunek obrotów na obu biegach. W praktyce i tak sprawdzasz kierunek na każdym biegu — zwłaszcza przy starym albo przewijanym silniku.

Dlaczego termik potrzebuje stycznika

Przekaźnik termiczny niczego sam nie rozłącza — ma tylko styk pomocniczy (95–96, rozwierny), który przerywa zasilanie cewki stycznika. Nie chroni też przed zwarciem, więc przed stycznikami zawsze jest zabezpieczenie zwarciowe. Dlatego układ z „łącznikiem 0-1-2 i termikami” wygląda tak: łącznik 0-1-2 steruje cewkami styczników, a styki termików są szeregowo w obwodzie sterowania.

Biegi pobierają różne prądy, więc jeden termik nie ustawi się dobrze na oba. Każdy bieg ma własny przekaźnik termiczny, nastawiony na prąd tego biegu z tabliczki znamionowej.

1. Silnik Dahlandera

• Bieg 1 (wolny): stycznik K1 podaje L1, L2, L3 na 1U, 1V, 1W. Zaciski 2U, 2V, 2W zostają wolne.
• Bieg 2 (szybki): stycznik K2 podaje fazy na 2U, 2V, 2W, a jednocześnie stycznik K3 zwiera 1U, 1V, 1W ze sobą — uzwojenie pracuje w podwójnej gwieździe.
• Termiki: F2 w torze K1 (prąd biegu 1), F3 w torze K2 (prąd biegu 2). Styki 95–96 obu termików szeregowo w sterowaniu — przeciążenie na którymkolwiek biegu wyłącza silnik.
• Łącznik 0-1-2: pozycja 1 podaje napięcie na cewkę K1, pozycja 2 — na cewki K2 i K3.
• Blokada: styk rozwierny K2 w obwodzie cewki K1 i styk rozwierny K1 w obwodzie cewek K2/K3. Bieg 1 i bieg 2 nigdy nie mogą wejść razem — K1 z K3 to zwarcie faz.

2. Silnik z dwoma osobnymi uzwojeniami

• K1 zasila pierwsze uzwojenie (1U 1V 1W, bieg wolny), K2 — drugie (2U 2V 2W, bieg szybki).
• Niczego nie zwierasz — uzwojenie, które akurat nie pracuje, zostaje wolne. To najważniejsza różnica względem Dahlandera.
• Termik za każdym stycznikiem, nastawiony na prąd swojego biegu; styki 95–96 szeregowo w sterowaniu.
• Łącznik 0-1-2 podaje napięcie na cewkę K1 albo K2, a blokada ze styków rozwiernych pilnuje, żeby oba uzwojenia nigdy nie dostały napięcia naraz.
• Kierunek sprawdzasz na obu biegach. Jeśli na jednym kręci się w drugą stronę — zamieniasz dwie fazy na tym jednym biegu.

3. Silnik jednofazowy dwubiegowy (np. wentylator)

• Silnik ma osobny przewód dla każdego biegu, wspólny neutralny i kondensator.
• Łącznik 0-1-2 podaje fazę tylko na jeden bieg naraz — dlatego to przełącznik, a nie dwa osobne łączniki.
• Kondensator łączysz tak, jak pokazuje schemat silnika — przełącznik biegów go nie rusza.
• Termik TK to styk rozwierny wbudowany w uzwojenie: przy przegrzaniu się otwiera. Wpinasz go szeregowo z cewką stycznika (albo do przekaźnika ochrony termicznej), a stycznik podaje fazę na przełącznik biegów. Przegrzanie → TK rozwiera → stycznik odpada → silnik staje.
• Kolory przewodów biegów zależą od producenta — zawsze patrz na schemat w puszce albo w instrukcji silnika.