Słownik pojęć elektrycznych

Krótko i po ludzku — co znaczą skróty i terminy, na które trafiasz przy instalacji elektrycznej. Kliknij pojęcie z listy albo przewiń.

AFDD

Wyłącznik do wykrywania zwarć łukowych (iskrzenia) w instalacji — np. w nadpalonym gnieździe albo przetartym przewodzie. Uzupełnia wyłącznik nadprądowy i różnicówkę; montowany na wybranych obwodach (często sypialnie). Zobacz: co musi być w rozdzielnicy.

Charakterystyka (B, C, D)

Litera na wyłączniku nadprądowym mówiąca, jak szybko zadziała on przy zwarciu. B — dla typowej instalacji domowej; C — dla obwodów z dużym prądem rozruchowym (silniki, dużo LED). Zobacz: B czy C.

Impedancja pętli zwarcia

Opór, jaki „widzi” prąd zwarciowy na drodze od źródła przez przewody i z powrotem. Im niższa, tym większy prąd zwarcia i tym szybciej zadziała zabezpieczenie. Mierzy się ją przy odbiorze instalacji. Zobacz: pomiary powykonawcze.

IP (stopień ochrony)

Dwucyfrowy kod odporności obudowy: pierwsza cyfra — na ciała stałe i pył, druga — na wodę. Np. IP44 = ochrona przed drobnymi przedmiotami i bryzgami (łazienka, na zewnątrz pod dachem), IP65 = pyłoszczelny i odporny na strugi wody (ogród). Zobacz: łazienka — strefy.

Moc przyłączeniowa

Górna granica mocy, jaką operator sieci umownie rezerwuje dla Twojego domu; wyznacza wielkość głównego bezpiecznika (przedlicznikowego). Zamawia się ją z zapasem. Zobacz: jaką moc przyłączeniową.

N (przewód neutralny)

Przewód roboczy, którym prąd wraca od odbiornika do źródła. W instalacji domowej zwykle niebieski. Nie myl z PE — za punktem rozdziału PEN nigdy się ich nie łączy. Zobacz: podział PEN.

Obwód

Wydzielona część instalacji zasilana z jednego zabezpieczenia w rozdzielnicy, jednym przewodem. Dzielimy instalację na obwody, żeby awaria jednego nie gasiła całego domu. Zobacz: ile obwodów w domu.

Ogranicznik przepięć (SPD)

Urządzenie w rozdzielnicy, które „ścina” chwilowe przepięcia (od burzy, od sieci) i chroni sprzęt. Typy T1/T2/T3 — zależnie od tego, czy dom ma piorunochron i jak blisko odbiornika jest montowany. Zobacz: ogranicznik przepięć — typ.

PE (przewód ochronny)

Przewód łączący obudowy urządzeń z uziemieniem; normalnie nie płynie w nim prąd. Żółto-zielony. Zapewnia, że przy usterce na obudowie nie pojawi się groźne napięcie. Zobacz: podział PEN.

PEN

Jeden przewód pełniący jednocześnie funkcję ochronną (PE) i neutralną (N) — występuje w części TN-C sieci. W domu rozdziela się go na PE i N w jednym miejscu (złącze / rozdzielnica główna). Zobacz: podział PEN.

Piorunochron (instalacja odgromowa)

Zwody, przewody odprowadzające i uziom, które przejmują uderzenie pioruna i odprowadzają je do ziemi z pominięciem konstrukcji budynku. Jego obecność decyduje o typie ogranicznika przepięć. Zobacz: uziom fundamentowy.

Połączenia wyrównawcze

Przewody spinające metalowe elementy (rury, wanny, konstrukcję) do wspólnego potencjału, żeby między nimi nie pojawiło się napięcie. Główne — przy wejściu instalacji; miejscowe — w łazience i kotłowni. Zobacz: połączenia wyrównawcze.

Prąd rozruchowy

Kilkukrotnie większy prąd, który odbiornik (silnik, duży zasilacz, wiele LED) pobiera przez ułamek sekundy przy załączeniu. Bywa przyczyną „bezpodstawnego” wybijania wyłącznika B. Zobacz: B czy C.

Przekrój przewodu

Pole przekroju żyły miedzianej w mm². Dobiera się je do prądu i długości obwodu. Typowo: 1,5 mm² — światło, 2,5 mm² — gniazda, 4–6 mm² i więcej — duże odbiorniki. Zobacz: jaki przekrój.

RCBO

Aparat łączący w jednym module różnicówkę i wyłącznik nadprądowy. Wygodny dla obwodów, które nie mogą zniknąć przy cudzej usterce (lodówka, kocioł, internet). Zobacz: ile RCD w domu.

RCD (różnicówka)

Wyłącznik różnicowoprądowy — odłącza obwód, gdy część prądu „ucieka” poza przewody (przez człowieka, wilgoć, uszkodzoną izolację). W domu standard to czułość 30 mA. Zobacz: po co RCD.

Rezystancja izolacji

Miara „szczelności” izolacji między żyłami przewodu i względem ziemi. Niska wartość = uszkodzona izolacja lub zawilgocenie. Sprawdzana przy odbiorze instalacji. Zobacz: pomiary powykonawcze.

Rozdzielnica (tablica)

Skrzynka z zabezpieczeniami, z której rozchodzą się wszystkie obwody. Musi mieć rozłącznik główny, ochronę przepięciową, różnicówki, wyłączniki nadprądowe, szyny PE i N oraz opis. Zobacz: co musi być w rozdzielnicy.

Selektywność

Właściwość układu zabezpieczeń, w którym przy zwarciu / przeciążeniu wyłącza się tylko zabezpieczenie najbliższe usterki, a nadrzędne zostają załączone. Dzięki temu awaria jednego obwodu nie gasi całego domu.

SEP (uprawnienia / świadectwo kwalifikacyjne)

Potocznie „uprawnienia SEP” — świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do pracy przy urządzeniach elektrycznych: w zakresie eksploatacji (E) lub dozoru (D), w grupie 1 (elektroenergetyczne), często z uprawnieniami do pomiarów. Wymagane m.in. do odbioru instalacji.

Spadek napięcia

Różnica napięcia między początkiem a końcem obwodu, wynikająca z oporu przewodu. Zbyt duży spadek = słabsze świecenie, gorsza praca urządzeń. Ogranicza się go, zwiększając przekrój lub skracając trasę. Zobacz: taśma LED.

Strefy (łazienkowe 0/1/2)

Umowne obszary wokół wanny i prysznica, w których obowiązują ograniczenia dla osprzętu i opraw (stopień IP, napięcie, zakaz gniazd). Zobacz: łazienka — strefy.

TN-C, TN-S, TN-C-S, TT

Oznaczenia układu sieci — sposobu, w jaki poprowadzone są przewody ochronny i neutralny oraz jak realizowane jest uziemienie. Od układu zależy dobór ochrony (m.in. czy i gdzie działa RCD). Zobacz: podział PEN.

Uziom / uziemienie

Element (bednarka w fundamencie, pręty) połączony z ziemią, stanowiący punkt odniesienia dla przewodu ochronnego i „ujście” dla ograniczników przepięć oraz prądu piorunowego. Zobacz: uziom fundamentowy.

Wallbox

Ścienna ładowarka do samochodu elektrycznego. Wymaga osobnego obwodu i ochrony różnicowoprądowej wykrywającej prąd stały (typ B lub A + moduł 6 mA). Zobacz: wallbox.

WLZ (wewnętrzna linia zasilająca)

Przewód (linia) prowadzący zasilanie od złącza / licznika do rozdzielnicy głównej, a także do podrozdzielnic (garaż, budynek gospodarczy). Jej przekrój liczy się do mocy przyłączeniowej i długości.

Wyłącznik nadprądowy („eska”, S301)

Aparat chroniący przewód przed przeciążeniem i zwarciem. Nie chroni człowieka przed porażeniem — od tego jest różnicówka. Zobacz: B czy C.

Zabezpieczenie przedlicznikowe

Główny bezpiecznik / wyłącznik przed licznikiem, plombowany przez zakład energetyczny. Jego wartość odpowiada zamówionej mocy przyłączeniowej. Zobacz: jaką moc przyłączeniową.