Jak czytać tabliczkę znamionową urządzenia i silnika?
Aktualizacja: 2026-11-18
🎓 Kurs elektryki od zera · lekcja 104 z 116Jak metka na ubraniu
Na metce kurtki masz rozmiar, skład i to, jak ją prać. Nikt nie pierze puchowej kurtki w 90 stopniach, bo metka mówi co innego. Tabliczka znamionowa to taka metka urządzenia: trwale przymocowana, z podstawowymi danymi, do których dobiera się zasilanie.
Porównanie ma jedną dziurę. Metka opisuje rzecz zawsze tak samo, a tabliczka podaje wartości w warunkach znamionowych, czyli przy pełnym obciążeniu, napięciu i częstotliwości z tabliczki. Silnik pracujący lżej pobiera mniejszy prąd, a przy zbyt niskim napięciu albo nierównych fazach prąd odbiega od tabliczki.
Tabliczka zwykłego urządzenia
Na czajniku, bojlerze czy płycie znajdziesz zwykle:
| Zapis | Co znaczy |
|---|---|
| 230 V ~ | napięcie przemienne, jedna faza |
| 3 ~ 400 V | trzy fazy, 400 V między fazami |
| 50 Hz | częstotliwość sieci w Polsce. W części świata jest 60 Hz |
| 2000 W | moc urządzenia |
| IP44 | odporność obudowy na pył i wodę: stopnie IP |
| znak klasy ochronności, CE | informacje o bezpieczeństwie wymagane przepisami |
Prąd urządzenia grzewczego policzysz z mocy: I = P ÷ U, czyli 2000 ÷ 230 = ok. 8,7 A. Dla urządzeń z silnikiem i elektroniką taki wynik jest zaniżony: wat, kilowat i kilowatogodzina.
Tabliczka silnika trójfazowego
| Pole | Co znaczy |
|---|---|
| 3 ~ | silnik trójfazowy |
| 230/400 V Δ/Y | trójkąt przy 230 V, gwiazda przy 400 V |
| 14,2/8,2 A | prąd znamionowy, kolejno dla trójkąta i gwiazdy |
| 4 kW | moc na wale, czyli moc mechaniczna, którą silnik oddaje |
| cos φ 0,82 | współczynnik mocy: stosunek mocy czynnej do pozornej |
| η 86 % | sprawność: jaka część pobranej energii zamienia się w pracę |
| 1440 min⁻¹ | obroty przy pełnym obciążeniu |
| IP55, klasa izolacji F | szczelność obudowy i odporność uzwojeń na temperaturę |
Liczby w tabeli pochodzą z przykładowej tabliczki na rysunku. U siebie zawsze czytasz swoją.
Gwiazda czy trójkąt: najważniejsza linijka
Każde uzwojenie silnika jest zrobione na określone napięcie. W polskiej sieci trójfazowej między fazami jest 400 V.
- 230/400 V Δ/Y: uzwojenia są na 230 V, więc w sieci 400 V łączysz je w gwiazdę. Trójkąt na 400 V dałby uzwojeniom za wysokie napięcie i silnik się spali.
- 400/690 V Δ/Y: uzwojenia są na 400 V, więc w sieci 400 V łączysz w trójkąt. Taki silnik można też uruchamiać układem gwiazda-trójkąt.
Do nastawy zabezpieczenia silnika bierzesz prąd z tabliczki dla tego połączenia, w którym silnik pracuje: stycznik i wyłącznik silnikowy.
Przykład: ile silnik bierze z sieci
Silnik z rysunku: 4 kW na wale, 400 V w gwieździe, cos φ 0,82, sprawność 86 %.
- Moc pobrana z sieci = moc na wale ÷ sprawność: 4 ÷ 0,86 = ok. 4,65 kW.
- Prąd dla trzech faz: I = P ÷ (1,73 × U × cos φ).
- I = 4650 ÷ (1,73 × 400 × 0,82) = 4650 ÷ 567 = ok. 8,2 A.
Wynik zgadza się z prądem na tabliczce. Gdybyś podzielił same 4000 W przez 1,73 i 400 V, wyszłoby ok. 5,8 A, czyli prawie o jedną trzecią za mało. Dlatego przy silniku nie pomijasz sprawności ani cos φ. Do tego dochodzi prąd przy rozruchu, kilka razy większy od znamionowego.
Najczęstsze pomyłki
- Branie kW z tabliczki silnika za pobór z sieci. To moc na wale, z sieci idzie więcej.
- Pominięcie cos φ i sprawności przy liczeniu prądu.
- Trójkąt przy silniku 230/400 V w sieci 400 V.
- Nastawa zabezpieczenia na prąd z niewłaściwego połączenia.
- Urządzenie na 60 Hz albo inne napięcie podłączone bez sprawdzenia, czy producent dopuszcza naszą sieć.
Zapamiętaj
- Tabliczka podaje wartości przy pełnym obciążeniu i znamionowym napięciu.
- kW na silniku to moc na wale. Pobór z sieci = moc ÷ sprawność.
- 230/400 V Δ/Y w sieci 400 V: gwiazda. 400/690 V Δ/Y: trójkąt.
- Prąd silnika: I = P ÷ (1,73 × U × cos φ), z mocą pobraną z sieci.
Lekcja 104 z 116 · przerobione: 0
Czy ta odpowiedź pomogła?