Bardzo Łatwo Bardzo Łatwo 🇬🇧 EN

Jak czytać tabliczkę znamionową urządzenia i silnika?

Aktualizacja: 2026-11-18

🎓 Kurs elektryki od zera · lekcja 104 z 116
Tabliczka mówi, na jakie napięcie i częstotliwość jest urządzenie, ile ma mocy i jaki pobiera prąd w warunkach znamionowych. Na silniku moc w kW to moc mechaniczna na wale, a z sieci silnik bierze więcej, bo liczy się jeszcze sprawność i cos φ. Zapis 230/400 V Δ/Y znaczy: w sieci 3 × 400 V łączysz w gwiazdę. Zapis 400/690 V Δ/Y: w sieci 400 V łączysz w trójkąt.
Przykładowa tabliczka znamionowa silnika trójfazowego z opisem pól: 3 fazy, napięcie 230/400 V Δ/Y, prąd 14,2/8,2 A, moc 4 kW na wale, cos φ 0,82, sprawność 86 %, 50 Hz, obroty, IP i klasa izolacji
Przykładowa tabliczka silnika, liczby do nauki, nie konkretny model.

Jak metka na ubraniu

Na metce kurtki masz rozmiar, skład i to, jak ją prać. Nikt nie pierze puchowej kurtki w 90 stopniach, bo metka mówi co innego. Tabliczka znamionowa to taka metka urządzenia: trwale przymocowana, z podstawowymi danymi, do których dobiera się zasilanie.

Porównanie ma jedną dziurę. Metka opisuje rzecz zawsze tak samo, a tabliczka podaje wartości w warunkach znamionowych, czyli przy pełnym obciążeniu, napięciu i częstotliwości z tabliczki. Silnik pracujący lżej pobiera mniejszy prąd, a przy zbyt niskim napięciu albo nierównych fazach prąd odbiega od tabliczki.

Tabliczka zwykłego urządzenia

Na czajniku, bojlerze czy płycie znajdziesz zwykle:

Zapis Co znaczy
230 V ~ napięcie przemienne, jedna faza
3 ~ 400 V trzy fazy, 400 V między fazami
50 Hz częstotliwość sieci w Polsce. W części świata jest 60 Hz
2000 W moc urządzenia
IP44 odporność obudowy na pył i wodę: stopnie IP
znak klasy ochronności, CE informacje o bezpieczeństwie wymagane przepisami

Prąd urządzenia grzewczego policzysz z mocy: I = P ÷ U, czyli 2000 ÷ 230 = ok. 8,7 A. Dla urządzeń z silnikiem i elektroniką taki wynik jest zaniżony: wat, kilowat i kilowatogodzina.

Tabliczka silnika trójfazowego

Pole Co znaczy
3 ~ silnik trójfazowy
230/400 V Δ/Y trójkąt przy 230 V, gwiazda przy 400 V
14,2/8,2 A prąd znamionowy, kolejno dla trójkąta i gwiazdy
4 kW moc na wale, czyli moc mechaniczna, którą silnik oddaje
cos φ 0,82 współczynnik mocy: stosunek mocy czynnej do pozornej
η 86 % sprawność: jaka część pobranej energii zamienia się w pracę
1440 min⁻¹ obroty przy pełnym obciążeniu
IP55, klasa izolacji F szczelność obudowy i odporność uzwojeń na temperaturę

Liczby w tabeli pochodzą z przykładowej tabliczki na rysunku. U siebie zawsze czytasz swoją.

Gwiazda czy trójkąt: najważniejsza linijka

Każde uzwojenie silnika jest zrobione na określone napięcie. W polskiej sieci trójfazowej między fazami jest 400 V.

  • 230/400 V Δ/Y: uzwojenia są na 230 V, więc w sieci 400 V łączysz je w gwiazdę. Trójkąt na 400 V dałby uzwojeniom za wysokie napięcie i silnik się spali.
  • 400/690 V Δ/Y: uzwojenia są na 400 V, więc w sieci 400 V łączysz w trójkąt. Taki silnik można też uruchamiać układem gwiazda-trójkąt.

Do nastawy zabezpieczenia silnika bierzesz prąd z tabliczki dla tego połączenia, w którym silnik pracuje: stycznik i wyłącznik silnikowy.

Przykład: ile silnik bierze z sieci

Silnik z rysunku: 4 kW na wale, 400 V w gwieździe, cos φ 0,82, sprawność 86 %.

  1. Moc pobrana z sieci = moc na wale ÷ sprawność: 4 ÷ 0,86 = ok. 4,65 kW.
  2. Prąd dla trzech faz: I = P ÷ (1,73 × U × cos φ).
  3. I = 4650 ÷ (1,73 × 400 × 0,82) = 4650 ÷ 567 = ok. 8,2 A.

Wynik zgadza się z prądem na tabliczce. Gdybyś podzielił same 4000 W przez 1,73 i 400 V, wyszłoby ok. 5,8 A, czyli prawie o jedną trzecią za mało. Dlatego przy silniku nie pomijasz sprawności ani cos φ. Do tego dochodzi prąd przy rozruchu, kilka razy większy od znamionowego.

Najczęstsze pomyłki

  • Branie kW z tabliczki silnika za pobór z sieci. To moc na wale, z sieci idzie więcej.
  • Pominięcie cos φ i sprawności przy liczeniu prądu.
  • Trójkąt przy silniku 230/400 V w sieci 400 V.
  • Nastawa zabezpieczenia na prąd z niewłaściwego połączenia.
  • Urządzenie na 60 Hz albo inne napięcie podłączone bez sprawdzenia, czy producent dopuszcza naszą sieć.

Zapamiętaj

  • Tabliczka podaje wartości przy pełnym obciążeniu i znamionowym napięciu.
  • kW na silniku to moc na wale. Pobór z sieci = moc ÷ sprawność.
  • 230/400 V Δ/Y w sieci 400 V: gwiazda. 400/690 V Δ/Y: trójkąt.
  • Prąd silnika: I = P ÷ (1,73 × U × cos φ), z mocą pobraną z sieci.
Ważne: tabliczka pomaga zrozumieć urządzenie, ale przewód, zabezpieczenie i sposób podłączenia dobiera i wykonuje osoba z uprawnieniami, zgodnie z dokumentacją producenta. Silnik łączysz tylko przy odłączonym zasilaniu.
🎓 Kurs od zera · 🦸 poziom 5: Bohater · moduł 12: Silniki i sterowanie (1 z 8)

Lekcja 104 z 116 · przerobione: 0