Bardzo Łatwo Bardzo Łatwo 🇬🇧 EN

Quiz elektryka, SEP G1 na czas, z rankingiem

Aktualizacja: 2026-10-26

To pytania treningowe w duchu zakresu egzaminu SEP G1: nie oficjalna baza pytań URE ani komisji kwalifikacyjnej. Chodzi o to, żeby przećwiczyć sam mechanizm myślenia (ochrona przeciwporażeniowa, dobór zabezpieczeń, pomiary, pierwsza pomoc), a nie wykuć na pamięć konkretne pytania z egzaminu: na prawdziwym może paść zupełnie inne sformułowanie tego samego zagadnienia.

Bank ma 130 pytań w 11 kategoriach i 3 poziomach trudności. Zagraj tryb egzaminu SEP (24 losowe pytania z 7 kategorii egzaminacyjnych, na czas, z rankingiem graczy), trening części pisemnej ELE.02 (40 pytań, odliczanie 60 minut, próg 50% jak na egzaminie), tryb „Dom i awarie” z pytaniami z życia i rysunkami, tryb „3 życia” (grasz do trzeciego błędu) albo ćwicz wybraną kategorię. Po odpowiedzi możesz otworzyć ściągę do pytania, a za wyniki zbierasz odznaki. Codziennie nowe pytanie dnia (zbuduj serię jak w Wordle), a po skończonym quizie możesz wyzwać znajomego do pobicia Twojego wyniku.

📅 Pytanie dnia

⚡ Quiz elektryka SEP G1

130 pytań · 11 kategorii · trening ELE.02 · pytania z obrazkami · odznaki · ranking

Najczęstsze pytania

Czy to są oficjalne pytania z egzaminu SEP?

Nie. To pytania treningowe stworzone przez nas, w duchu zakresu tematycznego egzaminu SEP G1 (ochrona przeciwporażeniowa, RCD, zabezpieczenia, pomiary, pierwsza pomoc). Mają nauczyć rozumowania, nie podać gotowe odpowiedzi na prawdziwy egzamin.

Ile pytań jest na prawdziwym egzaminie SEP G1?

Liczba pytań i dokładna forma egzaminu (testowego i praktycznego) zależy od komisji kwalifikacyjnej, przed którą zdajesz: te zasady bywają aktualizowane, więc najpewniejszym źródłem jest informacja od komisji, u której się zapisujesz.

Jak działa ranking graczy?

Do rankingu liczy się tylko pełny tryb „Egzamin SEP” (24 losowe pytania z 7 kategorii egzaminacyjnych, bez filtra trudności): dzięki temu wyniki są porównywalne. Po zakończeniu quizu wpisujesz nick i wysyłasz wynik; ranking pokazuje TOP 10 najlepszych wyników (najpierw liczba punktów, przy remisie krótszy czas). Wyniki widzi każdy odwiedzający tę stronę. Zapisujemy tylko nick, wynik, czas i skrót (hash) adresu IP do ochrony przed spamem: szczegóły w polityce prywatności.

Czym jest „pytanie dnia” i jak działa seria?

Codziennie (dla wszystkich to samo pytanie, zmienia się o północy) losujemy jedno pytanie z całej puli. Odpowiadasz raz dziennie: seria rośnie za każdy kolejny dzień z rzędu, niezależnie od tego, czy odpowiesz dobrze czy źle (liczy się regularność, nie wynik). Dane trzymane są lokalnie w Twojej przeglądarce, nie na koncie.

Co jeśli nie znam odpowiedzi na pytanie z prawdziwego egzaminu?

Nie zgaduj w panice: najpierw wyeliminuj odpowiedzi, które na pewno są błędne, a potem wybierz najbardziej prawdopodobną z tego, co zostało. Jeśli egzamin na to pozwala, wróć do trudnego pytania na końcu, po rozwiązaniu łatwiejszych. Regularne powtarzanie zakresu (RCD, układy sieci, dobór zabezpieczeń, pierwsza pomoc) zmniejsza liczbę takich sytuacji.

Chcesz najpierw poukładać sobie zakres w głowie? Zajrzyj do typowych pytań na egzaminie SEP albo do poradnika o tym, jak wygląda egzamin SEP G1.

Wszystkie pytania z odpowiedziami (130)

Pokaż listę (spoiler: najpierw zagraj!)
  1. Ile jest „złotych zasad” bezpiecznej pracy przy urządzeniach wyłączonych spod napięcia?
    Odpowiedź: 5. Pięć zasad: wyłączyć, zabezpieczyć przed załączeniem, sprawdzić brak napięcia, uziemić i zewrzeć, ogrodzić/oznaczyć strefę pracy.
  2. Który krok w zasadach bezpiecznej pracy wykonuje się jako pierwszy?
    Odpowiedź: Wyłączenie spod napięcia. Zawsze zaczynasz od wyłączenia spod napięcia, reszta zasad ma sens dopiero potem.
  3. Co robi wyłącznik różnicowoprądowy (RCD)?
    Odpowiedź: Wykrywa różnicę prądu wpływającego i wypływającego i wyłącza obwód. RCD porównuje prąd w L i N, różnica oznacza upływ (np. przez ciało człowieka) i wyzwala szybkie wyłączenie.
  4. Jaka jest typowa czułość RCD stosowanego jako ochrona dodatkowa w domowych gniazdkach?
    Odpowiedź: 30 mA. 30 mA to standard dla ochrony ludzi w gniazdach ogólnych. 300 mA stosuje się częściej jako zabezpieczenie główne/selektywne.
  5. Który typ RCD wykrywa dodatkowo pulsujące prądy upływu (np. z ładowarek, falowników), nie tylko czysto sinusoidalne?
    Odpowiedź: Typ A. Typ AC wykrywa tylko sinusoidalne prądy przemienne. Typ A dodatkowo prądy pulsujące jednokierunkowe, dziś standard w domach z elektroniką.
  6. Który układ sieci ma wspólny przewód PEN na części trasy, rozdzielony na PE i N bliżej odbiorników?
    Odpowiedź: TN-C-S. TN-C-S: od przyłącza PEN wspólny, w budynku (zwykle w złączu/rozdzielnicy głównej) rozdzielany na osobne PE i N.
  7. W układzie sieci TT ochronę przeciwporażeniową zapewnia przede wszystkim:
    Odpowiedź: RCD + uziemienie odbiorcze. W TT nie ma wspólnego uziemienia z siecią zasilającą, kluczowa jest własna instalacja uziemiająca odbiorcy plus RCD.
  8. Charakterystyka wyłącznika nadprądowego typu B wyzwala się magnetycznie przy prądzie w przybliżeniu:
    Odpowiedź: 3-5×In. Typ B ≈ 3-5×In, typ C ≈ 5-10×In, typ D ≈ 10-20×In, to ważne przy doborze do obwodów z prądem rozruchowym.
  9. Zasada doboru zabezpieczenia względem obciążenia i przewodu to:
    Odpowiedź: Ib ≤ In ≤ Iz. Prąd obliczeniowy obwodu (Ib) nie może przekraczać nastawy zabezpieczenia (In), a to z kolei nie może przekraczać obciążalności przewodu (Iz).
  10. Do gniazd ogólnego przeznaczenia w mieszkaniu (przewód 2,5 mm² Cu) dobiera się zwykle zabezpieczenie:
    Odpowiedź: B16. 2,5 mm² Cu ma obciążalność ok. 21 A, B16 mieści się bezpiecznie w tym zakresie (Ib≤In≤Iz).
  11. Co sprawdza pomiar rezystancji izolacji przewodów?
    Odpowiedź: Stan izolacji między żyłami a ziemią / między żyłami. Zbyt niska rezystancja izolacji oznacza ryzyko upływu prądu albo zwarcia, bada się ją napięciem stałym miernikiem izolacji.
  12. Pomiar impedancji pętli zwarcia służy do sprawdzenia:
    Odpowiedź: Czy zabezpieczenie zadziała przy zwarciu w wymaganym czasie. Niska impedancja pętli = wysoki prąd zwarciowy = szybkie i pewne zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego, to warunek skutecznej ochrony.
  13. Przycisk „TEST” na wyłączniku różnicowoprądowym sprawdza:
    Odpowiedź: Mechaniczne i elektryczne zadziałanie RCD. TEST symuluje sztuczny upływ prądu, jeśli RCD nie wyłączy obwodu, jest uszkodzony i wymaga wymiany.
  14. Kolor przewodu ochronnego PE to zawsze:
    Odpowiedź: Żółto-zielony. Żółto-zielony jest zarezerwowany wyłącznie dla PE, nigdy nie używa się go do L czy N, nawet tymczasowo.
  15. Widzisz osobę porażoną prądem, wciąż dotykającą uszkodzonego urządzenia. Co robisz najpierw?
    Odpowiedź: Bezpiecznie odcinasz zasilanie / usuwasz źródło prądu. Dotknięcie porażonego bez odcięcia zasilania grozi porażeniem również Tobie. Najpierw źródło prądu, potem pomoc.
  16. Stosunek uciśnięć klatki piersiowej do oddechów ratowniczych w RKO dla dorosłych to:
    Odpowiedź: 30:2. 30 uciśnięć na 2 oddechy ratownicze, standardowy schemat resuscytacji krążeniowo-oddechowej dla dorosłych.
  17. Czym NIE wolno gasić urządzeń elektrycznych będących pod napięciem?
    Odpowiedź: Wodą. Woda przewodzi prąd, gaszenie nią urządzeń pod napięciem grozi porażeniem. Najpierw odłączenie zasilania, potem odpowiedni środek gaśniczy.
  18. Podstawowy sposób ochrony przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa) to:
    Odpowiedź: Izolacja robocza i osłony/obudowy. Ochrona podstawowa ma nie dopuścić do kontaktu z częściami czynnymi w ogóle, izolacja i obudowy. RCD i uziemienie to ochrona przy uszkodzeniu.
  19. Napięcie znamionowe pojedynczej fazy (L-N) w typowej polskiej sieci domowej to:
    Odpowiedź: 230 V. 230 V to standardowe napięcie fazowe w sieci niskiego napięcia w Polsce (i większości Europy).
  20. Napięcie międzyfazowe (L-L) w typowej sieci 3-fazowej w Polsce to:
    Odpowiedź: 400 V. 400 V = 230 V × √3, to napięcie między dwiema fazami w standardowej sieci 3-fazowej niskiego napięcia.
  21. Uproszczony wzór na spadek napięcia w obwodzie jednofazowym to:
    Odpowiedź: ΔU = 2×L×ρ×I / S. W obwodzie 1-fazowym prąd płynie tam i z powrotem, stąd czynnik ×2 (długość liczona w obie strony).
  22. Dla obwodów trójfazowych spadek napięcia liczysz z czynnikiem:
    Odpowiedź: razy √3. W układzie trójfazowym symetrycznym czynnik to √3 (≈1,73), inaczej niż ×2 w obwodach jednofazowych.
  23. Dlaczego żółto-zielonego przewodu nigdy nie używa się jako L lub N?
    Odpowiedź: To kolor zarezerwowany wyłącznie dla PE, pomyłka grozi porażeniem. Zamiana PE z fazą to jeden z najgroźniejszych błędów instalacyjnych, obudowa urządzenia mogłaby znaleźć się pod napięciem.
  24. Kto może podpisać protokół z pomiarów odbiorczych instalacji elektrycznej?
    Odpowiedź: Osoba z uprawnieniami pomiarowymi (świadectwo kwalifikacyjne). Pomiary i protokół podpisuje osoba z aktualnym świadectwem kwalifikacyjnym uprawniającym do wykonywania pomiarów, to jej odpowiedzialność zawodowa.
  25. Drugi krok „złotych zasad” bezpiecznej pracy (zaraz po wyłączeniu spod napięcia) to:
    Odpowiedź: Zabezpieczenie przed ponownym załączeniem. Kolejność: wyłączyć, zabezpieczyć przed ponownym załączeniem, sprawdzić brak napięcia, uziemić i zewrzeć, ogrodzić/oznaczyć strefę.
  26. Jaką rolę pełni uziemienie i zwarcie miejsca pracy (czwarta z zasad) przy pracach beznapięciowych?
    Odpowiedź: Chroni przed przypadkowym pojawieniem się napięcia (np. z powrotu zasilania lub indukcji). Uziemienie i zwarcie neutralizuje skutki nieoczekiwanego pojawienia się napięcia, błędu łączeniowego albo indukcji z sąsiedniej linii.
  27. Osoba udzielająca pierwszej pomocy przy porażeniu prądem, po odcięciu zasilania, w pierwszej kolejności sprawdza:
    Odpowiedź: Przytomność i oddech poszkodowanego. Schemat ABC, najpierw ocena przytomności i oddechu, to decyduje o dalszych krokach (RKO czy pozycja bezpieczna).
  28. Poszkodowany po porażeniu prądem jest przytomny i oddycha prawidłowo. Co robisz?
    Odpowiedź: Zostajesz przy nim, wzywasz pomoc (112) i obserwujesz jego stan do przyjazdu ratowników. RKO stosuje się tylko przy braku prawidłowego oddechu, a pozycję boczną bezpieczną, u nieprzytomnego, który oddycha. Przytomnego poszkodowanego zostawiasz w wygodnej pozycji, wzywasz pomoc i obserwujesz, stan może się pogorszyć (zaburzenia rytmu serca po porażeniu).
  29. Ogólny numer alarmowy w Polsce, pod który zgłaszasz wypadek porażenia prądem, to:
    Odpowiedź: 112. 112 to ogólny numer alarmowy w Polsce i UE, łączy ze wszystkimi służbami (pogotowie, straż, policja).
  30. Ochrona dodatkowa (przy dotyku pośrednim) ma za zadanie:
    Odpowiedź: Zadziałać, gdy dojdzie do uszkodzenia izolacji i część przewodząca dostępna znajdzie się pod napięciem. Ochrona dodatkowa (RCD, samoczynne wyłączenie zasilania) reaguje dopiero przy uszkodzeniu, inaczej niż ochrona podstawowa, która zapobiega dotykowi w warunkach normalnych.
  31. Które urządzenie najlepiej chroni obwód z falownikiem fotowoltaicznym przed prądami upływu o charakterze stałym (DC)?
    Odpowiedź: RCD typ B. Typ B wykrywa również gładkie prądy stałe upływu, typowe dla instalacji z falownikami PV, częsty wymóg w instalacjach fotowoltaicznych.
  32. Selektywność (wybiórczość) działania dwóch RCD ustawionych szeregowo, głównego i obwodowego, osiąga się m.in. przez:
    Odpowiedź: RCD główny o wyższym prądzie różnicowym i zwłoce czasowej (typ S). RCD selektywny (typ S) ma opóźnione zadziałanie i wyższy prąd różnicowy niż RCD obwodowe, dzięki temu przy usterce wyłącza się tylko obwód, nie cała instalacja.
  33. Ochrona przez separację elektryczną (transformator separacyjny) polega na:
    Odpowiedź: Odizolowaniu obwodu od ziemi, tak by dotknięcie jednego przewodu nie zamykało obwodu prądowego. W obwodzie separowanym galwanicznie od ziemi dotknięcie jednego przewodu nie tworzy zamkniętego obwodu przez ciało człowieka, stosowane np. do golarek w łazience.
  34. Klasa ochronności II (podwójna izolacja) oznacza, że urządzenie:
    Odpowiedź: Nie wymaga przewodu ochronnego PE, bo ma dodatkową izolację zapobiegającą pojawieniu się napięcia na obudowie. Sprzęt klasy II (symbol podwójnego kwadratu) ma izolację podstawową i dodatkową, nie podłącza się do niego PE, bo obudowa nie stanie się niebezpieczna nawet przy uszkodzeniu izolacji podstawowej.
  35. W układzie TN-S przewód ochronny PE i neutralny N są:
    Odpowiedź: Rozdzielone na całej trasie, od źródła do odbiornika. TN-S ma osobne żyły PE i N od samego początku instalacji (od transformatora/złącza), najbezpieczniejszy z układów TN.
  36. Stosowanie wspólnego przewodu PEN (układ TN-C) jest zabronione:
    Odpowiedź: W przewodach ruchomych oraz w obwodach z gniazdami wtyczkowymi. PEN nie może być stosowany tam, gdzie mogłoby dojść do jego przerwania z niebezpiecznymi skutkami, m.in. w przewodach ruchomych i obwodach z gniazdami wtyczkowymi wymagany jest rozdział na PE i N.
  37. W układzie IT (sieć izolowana lub uziemiona przez dużą impedancję) pierwsze zwarcie doziemne jednej fazy:
    Odpowiedź: Zwykle nie wyłącza automatycznie zasilania, sygnalizuje je urządzenie kontrolujące izolację (np. w szpitalach). Układ IT projektuje się tak, by pojedyncze zwarcie doziemne nie przerywało pracy (np. sale operacyjne), sygnalizuje je monitor izolacji, a naprawę wykonuje się bez wyłączania zasilania.
  38. Co dokładnie oznacza skrót PEN?
    Odpowiedź: Połączony w jednej żyle przewód ochronny (PE) i neutralny (N). PEN to przewód łączący funkcję ochronną (PE) i roboczą neutralną (N) w jednej żyle, charakterystyczny dla układu TN-C.
  39. W układzie TT uziom instalacji odbiorczej jest:
    Odpowiedź: Niezależny od uziomu źródła zasilania, własny uziom odbiorcy. Cecha układu TT, części czynne chronione są przez odrębny, lokalny uziom, niezwiązany bezpośrednio z uziomem sieci zasilającej.
  40. Dlaczego w układzie TT nie stosuje się samego wyłącznika nadprądowego jako jedynej ochrony przeciwporażeniowej?
    Odpowiedź: Bo rezystancja pętli przez uziomy jest zwykle zbyt wysoka, by prąd zwarciowy wywołał szybkie zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego. Wysoka rezystancja obwodu uziom-ziemia-uziom w TT ogranicza prąd zwarciowy doziemny, przez co wyłącznik nadprądowy może nie zadziałać wystarczająco szybko, dlatego wymagany jest RCD.
  41. Który układ sieci jest dziś najczęściej stosowany w nowych instalacjach mieszkaniowych w Polsce?
    Odpowiedź: TN-C-S. TN-C-S (PEN wspólny do złącza/rozdzielnicy głównej, dalej rozdzielony na PE i N) to standard w polskim budownictwie mieszkaniowym.
  42. Dlaczego przewodu PEN nie wolno łączyć ani przerywać za punktem jego rozdziału na PE i N?
    Odpowiedź: Ponowne połączenie groziłoby przypadkowym pojawieniem się napięcia na przewodzie PE (a więc na obudowach urządzeń). Po rozdziale PEN na PE i N te przewody muszą pozostać rozłączone na stałe, ich ponowne zwarcie mogłoby wprowadzić napięcie robocze na przewód ochronny.
  43. Charakterystyka wyłącznika nadprądowego typu C wyzwala się magnetycznie przy prądzie w przybliżeniu:
    Odpowiedź: 5-10×In. Typ C wyzwala magnetycznie w zakresie ok. 5-10×In, stosowany do obwodów z umiarkowanym prądem rozruchowym (silniki, oświetlenie LED).
  44. Do obwodu z silnikiem o dużym prądzie rozruchowym (sprężarka, pompa) najczęściej dobiera się wyłącznik nadprądowy typu:
    Odpowiedź: C lub D. Typy C i D mają wyższy próg wyzwolenia magnetycznego, więc nie wyłączają się fałszywie przy prądzie rozruchowym silnika, jak zrobiłby to czuły typ B.
  45. Do obwodu oświetlenia LED (przewód 1,5 mm² Cu) w mieszkaniu typowo dobiera się zabezpieczenie:
    Odpowiedź: B6 lub B10. Obwody oświetleniowe mają niski pobór prądu, B6/B10 wystarcza i chroni cienki przewód 1,5 mm² (obciążalność ok. 15,5 A), zgodnie z Ib≤In≤Iz.
  46. Płytę indukcyjną 7,4 kW podłączono jednofazowo, przewodem 6 mm² Cu (taki wariant dopuszcza jej instrukcja). Jakie zabezpieczenie?
    Odpowiedź: B32. Przy mocy ok. 7,4 kW / 230 V prąd sięga ok. 32 A, stąd B32 i przewód 6 mm². W domu płytę częściej zasila się z 2 faz: 5 × 2,5 mm² i 2 × B16.
  47. Selektywność (wybiórczość) dwóch wyłączników nadprądowych w szeregu, głównego 40A typu C i obwodowego 16A typu B, zapewnia, że:
    Odpowiedź: Przy zwarciu w obwodzie końcowym wyłącza się tylko zabezpieczenie obwodowe, a główne pozostaje załączone. Odpowiedni dobór prądów znamionowych i charakterystyk między zabezpieczeniem głównym a obwodowym sprawia, że przy zwarciu wyłącza się tylko ten aparat bliżej awarii.
  48. Dobierając przekrój przewodu do zabezpieczenia, oprócz samej obciążalności prądowej (Iz), bierze się pod uwagę także:
    Odpowiedź: Spadek napięcia na długości obwodu oraz warunki ułożenia (temperatura, sposób montażu, sąsiedztwo innych kabli). Sam prąd znamionowy zabezpieczenia to nie wszystko, długość obwodu (spadek napięcia) i warunki ułożenia (współczynniki korekcyjne obciążalności) też wpływają na dobór przekroju.
  49. Wyłącznik różnicowoprądowo-nadprądowy (RCBO) łączy w jednym module funkcję:
    Odpowiedź: Zabezpieczenia nadprądowego i różnicowoprądowego dla jednego obwodu. RCBO chroni jeden obwód jednocześnie przed przeciążeniem/zwarciem i przed prądem upływu, wygodna alternatywa dla osobnego RCD i MCB na wąskich obwodach.
  50. Czas wyłączenia RCD 30mA jako ochrony dodatkowej, mierzony przy prądzie różnicowym IΔn, nie powinien przekraczać:
    Odpowiedź: 300 ms. Dla RCD 30mA jako ochrony dodatkowej wymaga się zadziałania w czasie nie dłuższym niż 300 ms przy IΔn (a przy 5×IΔn, znacznie szybciej).
  51. Pomiar ciągłości przewodu ochronnego PE sprawdza, czy:
    Odpowiedź: Przewód PE jest nieprzerwany i ma niską rezystancję na całej trasie do punktu odniesienia. Brak ciągłości PE (przerwa, luźny zacisk) oznacza, że w razie uszkodzenia obudowa urządzenia nie zostanie skutecznie uziemiona, kluczowy pomiar odbiorczy.
  52. Pomiar rezystancji uziemienia wykonuje się, by sprawdzić:
    Odpowiedź: Skuteczność odprowadzenia prądu do ziemi, im niższa rezystancja, tym lepsze odprowadzenie. Zbyt wysoka rezystancja uziemienia oznacza, że prąd upływu/zwarcia nie zostanie skutecznie odprowadzony do ziemi, co pogarsza skuteczność ochrony, szczególnie w układzie TT.
  53. Kto sporządza i podpisuje protokół z pomiaru rezystancji izolacji nowej instalacji przed jej odbiorem?
    Odpowiedź: Osoba ze świadectwem kwalifikacyjnym grupy 1 obejmującym pomiary. Pomiary odbiorcze i ich dokumentacja wymagają aktualnego świadectwa kwalifikacyjnego grupy 1 z zakresem obejmującym pomiary.
  54. Pomiar impedancji pętli zwarcia wykonuje się m.in. po to, żeby potwierdzić, że:
    Odpowiedź: Prąd zwarciowy będzie wystarczająco duży, by zabezpieczenie nadprądowe zadziałało w wymaganym czasie. Niska impedancja pętli zwarcia oznacza wysoki spodziewany prąd zwarciowy, a więc pewne i szybkie zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego, warunek skutecznej ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania.
  55. Miernik do pomiaru rezystancji izolacji bada obwód napięciem:
    Odpowiedź: Stałym, podwyższonym, typowo 250, 500 lub 1000V DC, zależnie od instalacji. Pomiar rezystancji izolacji wykonuje się napięciem stałym wyższym niż napięcie robocze (najczęściej 500V DC dla instalacji do 500V), by ujawnić słabe punkty izolacji.
  56. Typowa kolejność czynności przy odbiorze nowej instalacji elektrycznej to:
    Odpowiedź: Oględziny (kontrola wzrokowa) → pomiary → próby działania (np. RCD) → protokół odbioru. Najpierw sprawdza się instalację wzrokowo (poprawność montażu, oznaczenia, dobór aparatów), potem wykonuje pomiary i próby funkcjonalne, na końcu spisuje protokół.
  57. Moc czynną w obwodzie jednofazowym (przy współczynniku mocy cosφ) liczysz ze wzoru:
    Odpowiedź: P = U × I × cosφ. W obwodzie 1-fazowym moc czynną liczy się jako iloczyn napięcia, prądu i współczynnika mocy, sam U×I to moc pozorna (S).
  58. Moc czynna w obwodzie trójfazowym symetrycznym (napięcie międzyfazowe U) wynosi:
    Odpowiedź: P = √3 × U × I × cosφ. Dla obwodu trójfazowego symetrycznego stosuje się czynnik √3 przy napięciu międzyfazowym U i prądzie linowym I.
  59. Jeśli dopuszczalny spadek napięcia w obwodzie odbiorczym wynosi 3% dla 230V, to w woltach to około:
    Odpowiedź: 6,9 V. 3% z 230V to ok. 6,9V, maksymalny dopuszczalny ubytek napięcia na długości typowego obwodu odbiorczego.
  60. Przy tej samej mocy odbiornika, prąd pobierany z sieci 400V trójfazowej jest w porównaniu do zasilania 230V jednofazowego:
    Odpowiedź: Znacznie niższy, przy tej mocy prąd rozkłada się na trzy przewody fazowe. Przy zasilaniu trójfazowym ta sama moc rozkłada się na trzy fazy, więc prąd w pojedynczym przewodzie fazowym jest niższy niż przy jednofazowym zasilaniu tej samej mocy, dlatego duże odbiorniki zasila się 3-fazowo.
  61. Rezystywność miedzi (ρ), używana we wzorach na spadek napięcia, wynosi w przybliżeniu:
    Odpowiedź: 0,0175 Ω·mm²/m. Standardowa wartość rezystywności miedzi przyjmowana w obliczeniach elektrycznych to ok. 0,0175 Ω·mm²/m przy temperaturze roboczej.
  62. Ze wzoru ΔU = 2×L×ρ×I/S wynika, że spadek napięcia w obwodzie jednofazowym:
    Odpowiedź: Rośnie z długością i prądem, maleje przy większym przekroju przewodu. Spadek napięcia rośnie wraz z długością obwodu i prądem, a maleje przy większym przekroju przewodu, dlatego dłuższe obwody wymagają grubszych żył.
  63. Kolor izolacji przewodu neutralnego N to zwykle:
    Odpowiedź: Niebieski. Niebieski jest zarezerwowany dla przewodu neutralnego N, podobnie jak żółto-zielony wyłącznie dla PE.
  64. Przewody fazowe (L1, L2, L3) w instalacjach europejskich oznacza się zwykle kolorami:
    Odpowiedź: Brązowym, czarnym i szarym (lub inną kombinacją poza niebieskim i żółto-zielonym). Kolory faz nie są tak sztywno znormalizowane jak N (niebieski) i PE (żółto-zielony), typowo stosuje się brązowy, czarny, szary/pomarańczowy/fioletowy, byle nie kolidowały z N i PE.
  65. Oznaczenie obwodów na drzwiczkach rozdzielnicy mieszkaniowej (opis przy każdym wyłączniku) służy przede wszystkim do:
    Odpowiedź: Szybkiej identyfikacji, który wyłącznik odpowiada za dany obwód, istotne przy awarii i pracach serwisowych. Czytelny opis tablicy (numer obwodu, pomieszczenie, zabezpieczenie) jest podstawą bezpiecznej i szybkiej obsługi instalacji, szczególnie ważne przy awarii lub dalszej rozbudowie.
  66. Symbol dwóch kwadratów (jeden w drugim) na obudowie urządzenia elektrycznego oznacza:
    Odpowiedź: Klasę ochronności II, podwójna izolacja, bez PE. Symbol podwójnego kwadratu oznacza klasę ochronności II, sprzęt z podwójną/wzmocnioną izolacją, niewymagający przewodu ochronnego.
  67. Oznaczenie IP44 na oprawie oświetleniowej informuje o:
    Odpowiedź: Stopniu ochrony przed ciałami obcymi i wodą, pierwsza cyfra to ciała stałe, druga woda. Kod IP (International Protection) opisuje szczelność obudowy, pierwsza cyfra to ochrona przed pyłem/ciałami stałymi, druga przed wodą; IP44 nadaje się np. do łazienki poza strefami bezpośredniego zalania.
  68. Żółto-czarny znak z symbolem błyskawicy na rozdzielnicy oznacza:
    Odpowiedź: Ostrzeżenie przed napięciem elektrycznym, ryzyko porażenia. Żółto-czarny znak z błyskawicą to standardowe ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem porażenia prądem elektrycznym, obowiązkowe m.in. na rozdzielnicach.
  69. Ile modułów (pól) w rozdzielnicy zajmuje typowa różnicówka 4-biegunowa (3-fazowa)?
    Odpowiedź: 4 moduły. RCD 4-biegunowa (3 fazy + N) zajmuje 4 moduły szerokości standardowej rozdzielnicy modułowej, dwukrotnie więcej niż RCD 2-biegunowa (1-fazowa, 2 moduły).
  70. Oznaczenie przekroju kabla np. „3×2,5 mm²” oznacza:
    Odpowiedź: Trzy żyły, każda o przekroju 2,5 mm². Zapis „liczba żył × przekrój” oznacza, że każda z żył (np. L, N, PE) ma podany przekrój, w tym przykładzie trzy żyły po 2,5 mm² każda.
  71. Który punkt na rysunku to typowa wysokość włącznika światła?
    Odpowiedź: A. Włącznik montuje się zwykle na 110-115 cm od gotowej podłogi, na wysokości klamki. Norma nie narzuca sztywnych wartości, liczy się konsekwencja w całym mieszkaniu.
  72. Na jakiej wysokości od podłogi montuje się zwykle gniazda nad blatem kuchennym?
    Odpowiedź: 110-120 cm. Gniazda nad blatem daje się na ok. 110-120 cm od podłogi, czyli ok. 20-30 cm nad blatem (blat ma zwykle ok. 90 cm).
  73. Który punkt na rysunku leży poza strefami, w których prowadzi się przewody?
    Odpowiedź: B. Przewody prowadzi się w pasach 15-45 cm pod sufitem i nad podłogą, 10-30 cm od ościeżnic i narożników oraz w pionie nad i pod osprzętem (DIN 18015-3). Punkt B leży poza tymi strefami.
  74. Jak prowadzi się przewody w ścianie?
    Odpowiedź: Pionowo i poziomo, wzdłuż linii ścian. Przewody układa się pionowo i poziomo, nigdy po skosie. Dzięki temu po zabudowie da się przewidzieć, gdzie biegnie przewód.
  75. W którym miejscu łazienki wolno zamontować zwykłe gniazdo 230 V?
    Odpowiedź: D. Zwykłe gniazdo montuje się poza strefami 0, 1 i 2. Strefa 0 to wnętrze wanny, strefa 1 jest nad wanną, strefa 2 to pas 60 cm obok.
  76. Do jakiej wysokości nad wanną sięga strefa 1 w łazience?
    Odpowiedź: 2,25 m. Strefa 1 obejmuje przestrzeń nad wanną lub brodzikiem do wysokości 2,25 m. Nie montuje się w niej gniazd ani włączników.
  77. Ile osobnych obwodów potrzebuje zwykle kuchnia?
    Odpowiedź: 5-8. Kuchnia potrzebuje zwykle 5-8 obwodów: płyta, piekarnik, zmywarka, lodówka, co najmniej dwa obwody gniazd nad blatem i oświetlenie.
  78. Która żarówka ma barwę 2700 K?
    Odpowiedź: C. Im niższa temperatura barwowa, tym cieplejsze, bardziej żółte światło. 2700 K to barwa bardzo ciepła, do sypialni i salonu wieczorem.
  79. Co oznacza druga cyfra w kodzie IP?
    Odpowiedź: Ochronę przed wodą. Pierwsza cyfra to ochrona przed ciałami obcymi i pyłem, druga przed wodą. W domu przy doborze oprawy liczy się głównie druga cyfra.
  80. Jaki przewód stosuje się najczęściej do płyty indukcyjnej zasilanej z 2 faz?
    Odpowiedź: 5 × 2,5 mm². Standard to 2 fazy przewodem 5 × 2,5 mm² z zabezpieczeniem 2 × B16, na osobnym obwodzie. Liczbę faz ustawia się mostkami na kostce płyty według instrukcji.
  81. Wyłącznik nadprądowy wybija natychmiast po załączeniu. Co to najczęściej oznacza?
    Odpowiedź: Zwarcie. Natychmiastowe wybicie wskazuje na zwarcie w instalacji albo w odbiorniku wpiętym na stałe. Odłącz odbiorniki i załącz ponownie: jeśli trzyma, winny jest odbiornik.
  82. Wyłącznik wybija dopiero po kilku minutach, gdy pracują duże odbiorniki. Jaka jest przyczyna?
    Odpowiedź: Przeciążenie obwodu. To przeciążenie: za duża moc na jednym obwodzie. Rozłóż odbiorniki na inne obwody.
  83. Wyłącznik B16 ciągle wybija. Czy wolno wymienić go na B25, żeby „trzymał”?
    Odpowiedź: Nie, przewód jest dobrany do zabezpieczenia. Nie wolno. Przewód jest dobrany do zabezpieczenia: większy prąd przegrzeje kabel w ścianie, zanim cokolwiek wybije.
  84. Wybiło różnicówkę. Od czego zacząć szukanie winnego obwodu?
    Odpowiedź: Wyłączyć wszystkie wyłączniki nadprądowe za nią, załączyć RCD i dokładać obwody po jednym. Wyłącz wszystkie „eski” za różnicówką, załącz RCD i dokładaj obwody pojedynczo. Obwód, przy którym wybije, to trop. Różnicówki nigdy się nie mostkuje.
  85. Różnicówka wybija po deszczu albo rano przy dużej wilgoci. Co jest najbardziej prawdopodobną przyczyną?
    Odpowiedź: Woda w gnieździe zewnętrznym albo oprawie w ogrodzie. Wilgoć daje prąd upływu: woda w gnieździe zewnętrznym, oprawie w ogrodzie albo zawilgocony mur. Trzeba wysuszyć, uszczelnić i sprawdzić puszki zewnętrzne.
  86. Gniazdo robi się ciepłe. Jaka jest najczęstsza przyczyna?
    Odpowiedź: Poluzowana żyła w zacisku. Najczęściej to poluzowany styk: źle dokręcona żyła albo zużyte gniazdo. Odłącz odbiornik, nie używaj gniazda i wezwij elektryka.
  87. Czy wyłącznik nadprądowy albo różnicówka wyłączą grzejący się, luźny styk?
    Odpowiedź: Nie, bo prąd mieści się w normie. Nie wyłączą, bo prąd w obwodzie mieści się w normie. Przed tym chroni dopiero detektor iskrzenia AFDD i regularne dokręcanie połączeń.
  88. Światła migają w całym domu, a sąsiedzi mają to samo. Co robisz?
    Odpowiedź: Zgłaszasz problem operatorowi sieci. Skoro problem widać też u sąsiadów, przyczyna leży po stronie sieci albo styku przed licznikiem. Zgłasza się to operatorowi sieci.
  89. Połowa mieszkania jest bez prądu, a w rozdzielnicy nic nie jest wybite. Co jest najczęstszą przyczyną?
    Odpowiedź: Poluzowany wspólny przewód neutralny albo styk na szynie. Gdy nic nie wybiło, a sekcja jest martwa, najczęściej poluzował się wspólny przewód N albo styk na szynie. To już praca dla elektryka, z pomiarem.
  90. Który aparat w rozdzielnicy chroni ludzi przed porażeniem?
    Odpowiedź: C. Wyłącznik różnicowoprądowy 30 mA chroni ludzi. Rozłącznik odcina instalację, ogranicznik chroni przed przepięciami, wyłącznik nadprądowy chroni przewody.
  91. Która żyła jest przewodem ochronnym PE?
    Odpowiedź: B. Żółto-zielona żyła to zawsze i tylko przewód ochronny PE. Niebieska to przewód neutralny, brązowa to faza.
  92. Do którego zacisku gniazda podłączasz żyłę żółto-zieloną?
    Odpowiedź: Do środkowego, ze znakiem uziemienia. Przewód ochronny PE idzie do zacisku środkowego, oznaczonego symbolem uziemienia i połączonego z bolcem. Faza i przewód neutralny idą do zacisków bocznych.
  93. Ile izolacji zdejmuje się z żyły przy podłączaniu gniazda?
    Odpowiedź: Ok. 10-12 mm. Zdejmuje się ok. 10-12 mm izolacji, nie nacinając miedzi. Nacięta żyła pęka po latach.
  94. Ile żył biegnie między dwoma łącznikami w układzie schodowym?
    Odpowiedź: 2. Między łącznikami schodowymi biegną dwie żyły, tak zwane schodowe. Faza wchodzi na zacisk wspólny pierwszego łącznika i wychodzi z zacisku wspólnego drugiego.
  95. Co przechodzi przez łączniki w układzie schodowym?
    Odpowiedź: Tylko faza. Łącznik przełącza tylko fazę. Przewód neutralny i ochronny idą prosto do lampy, z pominięciem łączników.
  96. W suficie są tylko 2 żyły, bez przewodu ochronnego. Jaką oprawę można zamontować?
    Odpowiedź: Oprawę klasy II, ze znakiem podwójnego kwadratu. Bez PE można zamontować oprawę z izolacją ochronną klasy II. Oprawa metalowa klasy I wymaga przewodu ochronnego. Mostek PE z N to poważny błąd.
  97. Które połączenie uzwojeń silnika to gwiazda?
    Odpowiedź: A. W gwieździe trzy uzwojenia schodzą się w jednym punkcie. W trójkącie uzwojenia tworzą zamknięty obwód.
  98. O ile mniej więcej układ gwiazda-trójkąt zmniejsza prąd rozruchowy silnika?
    Odpowiedź: Około 3 razy. Rozruch w gwieździe zmniejsza prąd rozruchowy i moment mniej więcej 3 razy. Po rozpędzeniu układ przełącza się na trójkąt.
  99. Na tabliczce silnika jest napięcie 230/400 V. Jak go połączyć na sieci 400 V?
    Odpowiedź: Tylko w gwiazdę. Silnik 230/400 V na sieci 400 V pracuje tylko w gwieździe. Do pracy w trójkącie na 400 V nadaje się silnik z tabliczką 400/690 V.
  100. Linkę wpinasz pod zacisk śrubowy. Czego potrzebujesz?
    Odpowiedź: Tulejki zaciskowej. Linka pod śrubę wymaga tulejki zaciskowej, zaciskanej szczypcami do tulejek. Bez niej druciki się rozchodzą i styk się grzeje.
  101. Do których zacisków stycznika podłączasz zasilanie cewki?
    Odpowiedź: A1-A2. A1-A2 to zaciski cewki (np. 230 V AC: faza na A1, neutralny na A2). 1-2, 3-4, 5-6 to styki główne, a 13-14 i 21-22 to styki pomocnicze.
  102. Styk pomocniczy stycznika oznaczony 13-14 to styk:
    Odpowiedź: normalnie otwarty (NO, zwierny). W styku pomocniczym druga cyfra mówi o rodzaju: 3-4 to NO (zwierny), 1-2 to NC (rozwierny). 13-14 to więc styk NO, używany np. do podtrzymania.
  103. Styk pomocniczy 21-22 stycznika to styk:
    Odpowiedź: normalnie zamknięty (NC, rozwierny). Końcówka 1-2 oznacza styk NC (rozwierny). Taki styk wykorzystuje się m.in. do blokady w układzie nawrotnym.
  104. Styki główne stycznika: od której strony podłącza się zasilanie?
    Odpowiedź: do zacisków nieparzystych (1, 3, 5). Nieparzyste zaciski (1, 3, 5) są od strony zasilania, parzyste (2, 4, 6) idą do silnika. Zawsze sprawdź nadruk na konkretnym aparacie.
  105. W układzie start-stop styk podtrzymujący stycznika (13-14) łączy się:
    Odpowiedź: równolegle do przycisku START. Styk 13-14 wpięty równolegle do START trzyma cewkę po puszczeniu przycisku. STOP (NC) jest w szeregu z cewką i przerywa jej zasilanie.
  106. Przycisk STOP w klasycznym układzie start-stop to styk:
    Odpowiedź: rozwierny (NC), połączony szeregowo z cewką. STOP to styk normalnie zamknięty w szeregu z cewką: naciśnięcie przerywa obwód cewki i stycznik odpada.
  107. Silnik pracuje w układzie start-stop z podtrzymaniem. Zanika napięcie, po chwili wraca. Co się dzieje?
    Odpowiedź: Silnik nie ruszy sam, trzeba ponownie nacisnąć START. Po zaniku napięcia cewka traci zasilanie i podtrzymanie odpada. Po powrocie napięcia stycznik zostaje wyłączony, dopóki ktoś nie naciśnie START: to cecha bezpieczeństwa.
  108. Jak zmienić kierunek obrotów silnika trójfazowego?
    Odpowiedź: zamienić miejscami dowolne dwie fazy. Zamiana dowolnych dwóch faz (np. L1 z L3) zmienia kolejność faz, a tym samym kierunek pola wirującego i obrotów.
  109. W silniku jednofazowym kondensatorowym zamieniasz L z N na zasilaniu. Co się stanie z kierunkiem obrotów?
    Odpowiedź: nic się nie zmieni. Silnik dostaje to samo napięcie przemienne na te same uzwojenia, więc kręci się w tę samą stronę. Zamiana dwóch faz odwraca obroty tylko w silniku trójfazowym.
  110. Jak odwraca się kierunek obrotów typowego silnika jednofazowego z kondensatorem?
    Odpowiedź: zamieniając końcówki uzwojenia pomocniczego (rozruchowego). Kierunek ustala przesunięcie fazy między uzwojeniem głównym a pomocniczym. Odwraca się go zamianą końcówek uzwojenia pomocniczego, według schematu konkretnego silnika.
  111. Na czym polega blokada w układzie nawrotnym (lewo-prawo) na dwóch stycznikach?
    Odpowiedź: styk NC jednego stycznika jest w obwodzie cewki drugiego. Styk NC K1 wpina się w obwód cewki K2, a styk NC K2 w obwód cewki K1. Gdy pracuje jeden, drugiego nie da się załączyć.
  112. Co grozi, gdy w układzie nawrotnym bez blokady załączą się jednocześnie oba styczniki?
    Odpowiedź: zwarcie międzyfazowe. Drugi stycznik podaje fazy z zamienioną kolejnością. Oba naraz to zwarcie między fazami, dlatego blokada jest obowiązkowa.
  113. Na jaką wartość ustawia się nastawę wyłącznika silnikowego?
    Odpowiedź: na prąd znamionowy z tabliczki silnika. Nastawę wyzwalacza termicznego ustawia się na prąd znamionowy podany na tabliczce silnika.
  114. Na co reaguje wyzwalacz termiczny wyłącznika silnikowego?
    Odpowiedź: na długotrwałe przeciążenie, np. zablokowany wał lub brak fazy. Wyzwalacz termiczny reaguje na długotrwałe przeciążenie. Zwarcie wyłącza natychmiast wyzwalacz elektromagnetyczny.
  115. Silnik połączony w gwiazdę pracuje na sieci 400 V. Jakie napięcie jest na każdym uzwojeniu?
    Odpowiedź: około 230 V. W gwieździe napięcie na uzwojeniu jest √3 razy mniejsze od międzyfazowego: przy 400 V to około 230 V.
  116. Tabliczka silnika: 400/690 V. Jak go połączyć do pracy na sieci 400 V?
    Odpowiedź: w trójkąt. 400/690 V oznacza, że uzwojenie znosi 400 V. Na sieci 400 V łączy się go w trójkąt, a taki silnik nadaje się do rozruchu gwiazda-trójkąt.
  117. Do czego służy przekaźnik czasowy w układzie rozruchu gwiazda-trójkąt?
    Odpowiedź: po zadanym czasie przełącza silnik z gwiazdy w trójkąt. Silnik startuje w gwieździe, a po kilku sekundach przekaźnik czasowy przełącza styczniki z gwiazdy na trójkąt.
  118. Ile zacisków roboczych ma łącznik krzyżowy?
    Odpowiedź: 4. Łącznik krzyżowy ma cztery zaciski: przepuszcza parę przewodów schodowych prosto albo na krzyż.
  119. Lampę trzeba sterować z trzech miejsc. Jakich łączników użyjesz?
    Odpowiedź: dwóch schodowych i jednego krzyżowego. Na końcach są łączniki schodowe, a każde dodatkowe miejsce to jeden łącznik krzyżowy wpięty w tory schodowe.
  120. Ile zacisków (bez PE) ma typowy łącznik świecznikowy?
    Odpowiedź: 3: wejście fazy i dwa wyjścia. Łącznik świecznikowy ma zacisk L (wejście fazy) i dwa wyjścia, każde na osobne oświetlenie. N i PE nie wchodzą do łącznika.
  121. Jak łączy się przyciski sterujące przekaźnikiem bistabilnym (impulsowym)?
    Odpowiedź: równolegle, do wejścia sterującego przekaźnika. Wszystkie przyciski łączy się równolegle. Każde krótkie naciśnięcie dowolnego z nich przełącza stan wyjścia przekaźnika.
  122. Przekaźnik bistabilny ma cewkę 230 V. Jakie napięcie jest na przyciskach sterujących?
    Odpowiedź: pełne napięcie sieci 230 V. Przy cewce 230 V na przyciskach jest pełne napięcie sieci, więc przewód i osprzęt dobiera się jak do zwykłej instalacji 230 V.
  123. Obwód z przewodem 1,5 mm² Cu zabezpieczono wyłącznikiem B16. Co jest nie tak?
    Odpowiedź: zabezpieczenie jest za duże dla tego przewodu. Zabezpieczenie nie może być większe, niż wytrzyma przewód. Dla 1,5 mm² typowo B10; przy B16 przewód przegrzeje się, zanim wyłącznik zadziała.
  124. Jak podłącza się ogranicznik przepięć do szyny PE?
    Odpowiedź: jak najkrótszym i grubym przewodem, łącznie najlepiej do 0,5 m. Długi przewód do szyny PE osłabia ochronę. Zaleca się jak najkrótsze i grube połączenie, łącznie do ok. 0,5 m.
  125. Jaki typ ogranicznika przepięć montuje się zwykle w rozdzielnicy domu bez instalacji odgromowej?
    Odpowiedź: typ 2 (T2). Dom bez piorunochronu: zwykle T2 w rozdzielnicy głównej. Z piorunochronem: T1 albo kombinowany T1+T2. T3 to ochrona przy sprzęcie.
  126. Gdzie w instalacji TN-C-S wykonuje się rozdział przewodu PEN na PE i N?
    Odpowiedź: raz, w złączu lub rozdzielnicy głównej. PEN rozdziela się tylko raz, w złączu albo rozdzielnicy głównej, na szynie PE z uziemieniem. Za tym punktem PE i N już się nie łączą.
  127. Na co reaguje wyzwalacz elektromagnetyczny wyłącznika silnikowego?
    Odpowiedź: na zwarcie: wyłącza natychmiast. Wyłącznik silnikowy ma dwa wyzwalacze: termiczny na długotrwałe przeciążenie i elektromagnetyczny, który przy zwarciu wyłącza natychmiast.
  128. Co robi czujnik kolejności i zaniku faz wpięty w obwód cewki stycznika, gdy zabraknie fazy?
    Odpowiedź: otwiera swój styk, cewka traci zasilanie i silnik staje. Przy braku fazy albo złej kolejności czujnik otwiera swój styk w obwodzie cewki, stycznik odpada i silnik staje, zanim się uszkodzi.
  129. Styk regulatora temperatury (termostatu) wpięty w obwód cewki stycznika wentylatora:
    Odpowiedź: załącza cewkę, gdy temperatura wyjdzie poza nastawę, i wyłącza, gdy wróci do normy. Każdy aparat, którego styk jest w szeregu z cewką, może uruchomić albo zatrzymać silnik. Termostat robi to według nastawy temperatury.
  130. Silnik jest zasilany z falownika (przemiennika częstotliwości). Czy potrzebny jest rozruch gwiazda-trójkąt?
    Odpowiedź: nie, falownik sam robi łagodny rozruch. Falownik sam łagodnie rozpędza silnik, więc gwiazda-trójkąt jest niepotrzebna. Inną alternatywą dla Y/D jest soft-start.