Różnicówka 4P i wyłącznik 3P: schemat podłączenia

Autor: Łukasz Ćwierz (LukSee), technik elektryk z uprawnieniami SEP (E+D, gr. 1), ponad 15 lat na budowach

Zadanie w symulatorze: Różnicówka czterobiegunowa Q1 (L1, L2, L3 i N). Pod nią trzy obwody jednofazowe na różnych fazach (F1 kuchnia, F2 salon, F3 oświetlenie) i gniazdo 400 V G4 na wyłączniku trójfazowym F4. N przechodzi przez Q1 tak samo jak fazy.

📐 Schemat połączeń

Schemat jednokreskowy: droga fazy od zabezpieczenia do odbiornika

szyna L1→Q1 4P 30 mA→F1 B16→G1 Kuchnia
szyna L2→Q1 4P 30 mA→F2 B16→G2 Salon
szyna L3→Q1 4P 30 mA→F3 B10→E1 Oświetlenie
szyna L1→Q1 4P 30 mA→F4 B16 3P→G4 Gniazdo 400 V

Schemat połączeń: przy każdym zacisku napisane, dokąd idzie przewód

Faza i N obwodu zawsze spod tej samej różnicówki: N tylko z jej szyny N, nigdy z głównej.
Wyłącznik nadprądowy stoi na fazie, nie na N.

Z praktyki: przy braku albo przerwie N obwody jednofazowe na różnych fazach mogą dostać napięcie wyższe niż 230 V, nawet do 400 V. Dlatego odbiorniki jednofazowe najlepiej wydzielić na osobne różnicówki jednofazowe, a 4P zostawić dla trójfazowych. Część różnicówek 4P zasilonych tylko L1 i N w ogóle nie reaguje: sprawdziłem to na żywo.

Podłączenie krok po kroku

Te same przewody, w tej samej kolejności, podłącza „▶ Pokaz” w symulatorze.

szyna L1 → Q1: 1 (brązowy)
L1 na zacisk 1 różnicówki,
szyna L2 → Q1: 3 (czarny)
L2 na 3,
szyna L3 → Q1: 5 (szary)
L3 na 5,
szyna N → Q1: N góra (niebieski)
i N na zacisk N. Różnicówka 4P liczy prąd wszystkich trzech faz i N razem.
Q1: 2 → F1: 1 (brązowy)
L1 na F1,
Q1: 4 → F2: 1 (czarny)
L2 na F2,
Q1: 6 → F3: 1 (szary)
L3 na F3. Obwody jednofazowe rozkładasz po fazach.
F1: 1 → F4: 1 (brązowy)
Wyłącznik 3P F4 dostaje wszystkie trzy fazy: L1,
F2: 1 → F4: 3 (czarny)
L2,
F3: 1 → F4: 5 (szary)
L3.
Q1: N dół → szyna N Q1 (niebieski)
N z różnicówki na jej szynę N.
F1: 2 → G1: L (brązowy)
Kuchnia: faza L1 z F1,
szyna N Q1 → G1: N (niebieski)
N z szyny Q1,
szyna PE → G1: PE (żółto-zielony)
PE.
F2: 2 → G2: L (czarny)
Salon: faza L2 z F2. Faza może być brązowa, czarna albo szara,
szyna N Q1 → G2: N (niebieski)
N z szyny Q1,
szyna PE → G2: PE (żółto-zielony)
PE.
F3: 2 → E1: L (szary)
Oświetlenie: faza L3 z F3,
szyna N Q1 → E1: N (niebieski)
N z szyny Q1,
szyna PE → E1: PE (żółto-zielony)
PE.
F4: 2 → G4: L1 (brązowy)
Gniazdo 400 V: L1,
F4: 4 → G4: L2 (czarny)
L2,
F4: 6 → G4: L3 (szary)
L3 z wyłącznika F4,
szyna N Q1 → G4: N (niebieski)
N z szyny tej samej różnicówki,
szyna PE → G4: PE (żółto-zielony)
i PE.

Najczęstsze błędy

Różnicówka 4P nie ma podłączonego N od góry. Obwody jednofazowe wracają przez N, więc bez niego nie działają, a przy obciążeniu na różnych fazach mogą dostać za wysokie napięcie. Znajdź ten błąd w symulatorze →
Dwa bieguny wyłącznika F4 dostają tę samą fazę L1, a L2 nie dochodzi wcale. Gniazdo 400 V potrzebuje trzech różnych faz. Znajdź ten błąd w symulatorze →
N oświetlenia z głównej szyny N, z pominięciem różnicówki. Różnicówka 4P liczy wszystkie fazy i N razem: tu N wraca obok niej. Znajdź ten błąd w symulatorze →
N gniazda 400 V wpięty w szynę PE. Prąd wraca przewodem ochronnym, a nie przez różnicówkę, więc ona wybija. Znajdź ten błąd w symulatorze →

Przećwicz naprawę tej tablicy

Tablica jest już podłączona, ale ma usterkę. Znajdź ją próbnikiem, usuń zły przewód i podłącz dobrze.

Napraw: gniazdo 400 V

Teraz Ty: podłącz to w symulatorzeRóżnicówka 4P i wyłącznik 3P: podłącz, kliknij „Sprawdź” i zobacz, czy przechodzi wszystkie próby.

Najczęstsze pytania

Czy różnicówka 4P potrzebuje przewodu N?

Tak, gdy za nią są odbiorniki jednofazowe. N podłączasz z szyny N, tak samo jak fazy, nigdy z szyny PE.

Czy różnicówka trójfazowa zadziała na jednej fazie?

To zależy od modelu. Część działa na L1 i N, inne bez L2 i L3 nie reagują nawet na przycisk TEST. Decyduje instrukcja producenta i sprawdzenie.

Ważne: symulator uczy zasady połączeń. Prace przy prawdziwej instalacji wykonujesz przy wyłączonym obwodzie i po sprawdzeniu braku napięcia, a instalację podłącza i odbiera pomiarami osoba z uprawnieniami.