Egzamin ELE.02 czerwiec 2025: silnik z regulatorem temperatury — jak rozwiązać zadanie?

Co jest w zadaniu

Na płycie montażowej wykonujesz układ zasilania i sterowania trójfazowego silnika indukcyjnego z regulatorem temperatury. Według arkusza:

• uzwojenia silnika łączysz w trójkąt, a wirnik ma się obracać w prawo,
• regulator temperatury nastawiasz na 28 °C,
• wyłącznik silnikowy nastawiasz tak, żeby chronił silnik przed przeciążeniem,
• zasilanie idzie przewodem OWYżo 5×2,5 mm² z wtyczką 3P+N+PE, obwód silnika przekrojem 2,5 mm², sterowanie 1,5 mm² (LgY), a silnik podłączasz przewodem OWYżo 4×2,5 mm²,
• na schemacie dorysowujesz odpowiedni zestyk regulatora RT,
• sprawdzasz ciągłość przewodu ochronnego (zacisk PE we wtyczce ↔ zacisk PE silnika) i wpisujesz wynik do tabeli,
• próbne uruchomienie robisz po zgłoszeniu i zgodzie komisji, a czujnik temperatury zagrzewasz dłonią.

Logika układu

Obwód sterowania. Wszystkie te elementy są połączone szeregowo z cewką stycznika K:

1. zestyk pomocniczy zwierny Q1: gdy wyłącznik silnikowy jest zamknięty (i nie zadziałał), zestyk przepuszcza fazę dalej,
2. zestyk zwierny czujnika kolejności faz CKF: podaje napięcie dalej tylko przy zgodnej kolejności faz,
3. zestyk regulatora temperatury RT: podaje napięcie na cewkę po podgrzaniu czujnika powyżej nastawy.

Regulator RT jest zasilany przez wyłącznik B6 (Q2).

Który zestyk RT dorysować?

Silnik ma się załączać przy temperaturze wyższej od nastawy, a wyłączać przy niższej. Dorysowujesz więc ten zestyk regulatora, który według instrukcji fabrycznej regulatora zwiera się powyżej nastawionej temperatury. Arkusz sam podpowiada, żeby posłużyć się instrukcją regulatora ze stanowiska, bo oznaczenia zacisków zależą od modelu.

Nastawa wyłącznika silnikowego

Według zasad oceniania CKE wyłącznik silnikowy ma być nastawiony na 1,0–1,1 wartości prądu znamionowego silnika połączonego w trójkąt. Prąd znamionowy odczytujesz z tabliczki znamionowej silnika, dla połączenia w trójkąt. Jak łączyć blaszki na tabliczce: gwiazda i trójkąt.

Pułapka: „wartość inna niż 1,0÷1,1”

W materiałach do zadania może się pojawić zdanie „nastawić wartość prądu zadziałania wyłącznika silnikowego na wartość inną niż 1,0 ÷ 1,1 wartości prądu znamionowego”. To nie jest polecenie dla Ciebie. To wytyczna CKE dla ośrodka: przed każdą zmianą egzaminacyjną stanowisko ustawia się celowo ze złą nastawą, a regulator temperatury na minimum. Twoim zadaniem jest ustawić wartości poprawne: 1,0–1,1 × In i 28 °C. Takie wytyczne przygotowania stanowiska CKE publikuje np. w zadaniach jawnych.

Na co patrzy komisja (z zasad oceniania)

• aparatura na szynie w kolejności z rysunku w arkuszu,
• zamknięcie Q1 daje napięcie na styki główne stycznika,
• silnik w trójkącie kręci się w prawo,
• zestyki Q1, CKF i RT szeregowo z cewką K, a RT zasilany przez B6,
• RT nastawiony na 28 °C, Q1 na 1,0–1,1 × In,
• ciągłość PE sprawdzona miernikiem ustawionym na ciągłość albo jako omomierz, wynik w tabeli (więcej o tym: pomiary ciągłości na egzaminie),
• połączenia i pomiary robione tylko przy odłączonym napięciu.

Całe zadanie rozwiązuję krok po kroku na filmie powyżej. Podobne układy ze stycznikiem: stycznik start-stop i lewo-prawo.