Bardzo Łatwo Bardzo Łatwo 🇬🇧 EN

Prawo Ohma: jak policzyć prąd, napięcie i rezystancję?

Aktualizacja: 2026-11-16

🎓 Kurs elektryki od zera · lekcja 2 z 116
Prawo Ohma to jeden wzór: U = I × R (napięcie = prąd × rezystancja). Z niego wyliczysz każdą z trzech wielkości: I = U ÷ R oraz R = U ÷ I. Przykład: grzałka o rezystancji 46 Ω w gniazdku 230 V pobiera 230 ÷ 46 = 5 A. Im mniejsza rezystancja przy tym samym napięciu, tym większy prąd.
Trójkąt prawa Ohma: U na górze, I i R na dole, oraz trzy wzory: U = I × R, I = U ÷ R, R = U ÷ I
Zasłoń palcem to, czego szukasz: reszta trójkąta podpowie wzór.

Po ludzku: im ciaśniej, tym mniej przepłynie

Pamiętasz porównanie z wodą z lekcji napięcie, prąd i rezystancja? Przy tym samym ciśnieniu przez szeroką rurę przeleci dużo wody, a przez wąską mało. Prawo Ohma mówi to samo, tylko liczbami: przy tym samym napięciu prąd jest tym mniejszy, im większa rezystancja.

Wzór wygląda tak:

U = I × R

  • U: napięcie w woltach (V),
  • I: prąd w amperach (A),
  • R: rezystancja w omach (Ω).

Trójkąt, żeby nie uczyć się trzech wzorów

Narysuj trójkąt: na górze U, na dole obok siebie I i R. Zasłoń to, czego szukasz:

  • zasłaniasz U, zostaje I obok R, czyli mnożysz: U = I × R,
  • zasłaniasz I, zostaje U nad R, czyli dzielisz: I = U ÷ R,
  • zasłaniasz R, zostaje U nad I, czyli dzielisz: R = U ÷ I.

Trzy przykłady krok po kroku

1. Szukasz prądu (I = U ÷ R). Grzałka ma rezystancję 46 Ω, wpinasz ją do gniazdka 230 V.

  1. U = 230 V, R = 46 Ω.
  2. I = 230 ÷ 46 = 5 A.

2. Szukasz rezystancji (R = U ÷ I). Czajnik w gniazdku 230 V pobiera prąd 8,7 A (skąd ta liczba, liczę w lekcji o mocy i kilowatogodzinach).

  1. U = 230 V, I = 8,7 A.
  2. R = 230 ÷ 8,7 = ok. 26 Ω.

Zauważ: grzałka czajnika ma mniejszą rezystancję niż ta z przykładu 1, więc bierze większy prąd.

3. Szukasz napięcia (U = I × R). Przewód od rozdzielnicy do gniazdka, liczony tam i z powrotem, ma rezystancję 0,2 Ω. Płynie przez niego 10 A.

  1. I = 10 A, R = 0,2 Ω.
  2. U = 10 × 0,2 = 2 V.

Te 2 V „zostają” na samym przewodzie i do urządzenia dociera trochę mniej niż 230 V. To jest spadek napięcia. Przy długich przewodach robi się z tego problem, więcej w lekcji jak policzyć spadek napięcia.

Dlaczego mokra skóra ma znaczenie

Ciało człowieka też ma rezystancję. Nie podam Ci jednej liczby, bo jej po prostu nie ma: zależy od tego, czy skóra jest sucha, czy mokra lub spocona, którędy prąd przechodzi przez ciało i przy jakim napięciu. Zasada z prawa Ohma działa jednak zawsze: mokra skóra ma mniejszą rezystancję, więc przy tych samych 230 V przez ciało popłynie większy prąd. Dlatego łazienka, kuchnia i praca na zewnątrz po deszczu są groźniejsze niż sucha sypialnia.

Najczęstsze pomyłki początkujących

  • Mieszanie jednostek. Miliampery wstaw jako ampery (250 mA = 0,25 A), kiloomy jako omy (2 kΩ = 2000 Ω). Inaczej wynik wyjdzie tysiąc razy za duży albo za mały.
  • Odwrócone dzielenie. I = U ÷ R, a nie R ÷ U. Sprawdzaj trójkątem.
  • Liczenie każdego urządzenia prawem Ohma. Działa ładnie dla grzałek. Rezystancja wielu elementów zmienia się z temperaturą, a elektronika (zasilacze, LED, diody) nie trzyma się prostej zależności. Wtedy wynik to tylko przybliżenie.
  • Zmyślone „bezpieczne” wartości dla ciała. Nie licz, czy porażenie „wytrzymasz”. Liczby z internetu nie mówią nic o Twojej skórze w danej chwili.

Zapamiętaj

  • U = I × R. Pozostałe wzory wyciągniesz z trójkąta.
  • Przy stałym napięciu: mniejsza rezystancja to większy prąd.
  • Przed liczeniem zamień mA na A i kΩ na Ω.
  • Mokra skóra to mniejsza rezystancja ciała i większy prąd porażenia.
Ważne: prawo Ohma uczy rozumienia, a nie zastępuje pomiarów. Nie sprawdzaj niczego „na sobie” ani gołymi rękami. Pomiary w instalacji, zwłaszcza pod napięciem, wykonuje osoba z uprawnieniami.
🎓 Kurs od zera · 🌱 poziom 1: Zero · moduł 1: Prąd po ludzku (2 z 8)

Lekcja 2 z 116 · przerobione: 0